Article on other languages:
- Frans
- Französische_Sprache
- ፈረንሳይኛ
- Idioma_franzés
- Frencisc_sprǣc
- لغة_فرنسية
- ܠܫܢܐ_ܦܪܢܣܝܐ
- Francés
- Fransız_dili
- Франк_теле
- Französische_Sproch
- Pranses
- Французская_мова
- Френски_език
- Faransekan
- ফরাসি_ভাষা
- Galleg
- Francuski_jezik
- Francès
- Huák-ngṳ̄
- Prinanses
- Lingua_francese
- ᐅᐱᔥᑎᑯᔮᐅᐊᔨᒧᐎᓐ
- Frenk_tili
- Francouzština
- Франкі́искъ_ѩꙁꙑ́къ
- Франци_чĕлхи
- Ffrangeg
- Fransk_(sprog)
- Französische_Sprache
- Franski
- Francojska_rěc
- ފަރަންސޭސި
- Fransegbe
- Γαλλική_γλώσσα
- Francês
- French_language
- Franca_lingvo
- Idioma_francés
- Prantsuse_keel
- Frantses
- Luenga_francesa
- زبان_فرانسوی
- Ranskan_kieli
- Franskt_(mál)
- Français
- Francês
- Lenghe_francese
- Frânsk
- Fraincis
- 法語
- Frangais
- 𐍆𐍂𐌰𐌽𐌺𐌰𐍂𐌰𐌶𐌳𐌰
- Frangish
- Fap-vùn
- ‘Ōlelo_Palani
- צרפתית
- फ़्रांसिसी_भाषा
- Francuski_jezik
- Francošćina
- Lang_franse
- Francia_nyelv
- Ֆրանսերեն
- Lingua_francese
- Bahasa_Perancis
- Pagsasao_a_Frances
- Franciana_linguo
- Franska
- Lingua_francese
- ᐅᐃᕖᑎᑐᑦ/uiviititut
- フランス語
- fasybau
- Basa_Prancis
- ფრანგული_ენა
- Kifalanse
- ភាសាបារាំង
- ಫ್ರೆಂಚ್_ಭಾಷೆ
- 프랑스어
- Franzüüsėsh_(Shprooch)
- Zimanê_fransî
- Франция_кыв
- Frenkek
- Lingua_Francogallica
- Lingua_Fransesa
- Franséisch
- Frans
- Lengua_françèise
- Falansé
- ພາສາຝະລັ່ງ
- Prancūzų_kalba
- Franču_valoda
- Кранцонь_кяль
- Fiteny_frantsay
- Француски_јазик
- ഫ്രഞ്ച്_ഭാഷ
- Франц_хэл
- फ्रेंच_भाषा
- Bahasa_Perancis
- Francitlahtōlli
- Lengua_franzese
- Franzöösche_Spraak
- फ्रान्सेली_भाषा
- Frans
- Fransk_språk
- Fransk
- Fransum
- Fraunceis
- Dáághahii_bizaad
- Francés
- Францусаг_æвзаг
- Język_francuski
- Lenga_fransèisa
- فرانسوي
- Língua_francesa
- Phransya_simi
- Lingua_franzosa
- Limba_franceză
- Французский_язык
- Limba_frantzesa
- Lingua_francisa
- French_leid
- Fránskkagiella
- Francuski_jezik
- French_language
- Francúzština
- Francoščina
- Gjuha_frënge
- Француски_језик
- SíFulentji
- Se-french
- Franska
- Kifaransa
- Francusko_godka
- பிரெஞ்சு_மொழி
- Забони_фаронсавӣ
- ภาษาฝรั่งเศส
- Frantsuzça
- Wikang_Pranses
- Tok_Pranis
- Fransızca
- Reo_farāni
- Французька_мова
- فرانسیسی_زبان
- Fransuz_tili
- Łéngoa_fransexe
- Tiếng_Pháp
- Francès
- 法文
- פראנצויזיש
- 法语
- SiFulentshi
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
| Francés (Français) | ||
|---|---|---|
| Falado en: | Francia e 53 outros países | |
| Rexión: | Europa Occidental, América, África, rexión do Océano Pacífico | |
| Total de falantes: | 77 millóns (primeira lingua) 128 millóns (primeira ou segunda lingua) | |
| Posición: | 11º | |
| Clasificación xenética: | Indoeuropeo Itálico Románico Italo-Occidental Galo-Ibérico Galo-Románico Galo-Rético Oïl Francés |
|
| Estatuto oficial | ||
| Lingua oficial de: | 31 países | |
| Regulado por: | Académie française | |
| Códigos de lingua | ||
| ISO 639-1: | fr | |
| ISO 639-2: | fre (B), fra(T) | |
| SIL: | FRN | |
 Azul escuro: lingua oficial e nativa; azul: lingua oficial; azul claro: lingua da cultura; verde: minoritaria |
||
O francés (français) é a terceira das linguas románicas en número de falantes, despois do castelán e do portugués. En 1999, o francés era a 11a lingua máis falada no mundo, con uns 77 millóns de falantes como lingua materna (chamados francófonos) e uns 128 millóns no total, incluindo os que a usan como segunda lingua.
É unha lingua administrativa ou oficial en moitas comunidades e organizacións (como a Unión Europea, ONU, Unión Postal Universal, Unión Africana etc). Antes da Segunda Guerra Mundial o francés era considerado a lingua internacional por excelencia, particularmente na diplomacia, e unha lingua franca no comercio, navegación e transporte.
Escrita e ortografía
O francés escríbese co alfabeto latino. Ten cinco diacríticos (acento agudo, acento circunflexo, acento grave, cedilla e diéresis), así como unha ligadura (œ).
A escritura ten pouco que ver coa pronuncia real. Unha característica do francés é o uso de dous ou tres letras para indicar un fonema, aínda que moitas veces estes fonemas franceses reúnen o caracter de dúas fonemas predominando un deles, por exemplo o dígrafo ou no francés parisiense soa practicamente como unha [ou] galega aínda que mantén case átono algo do fonema [ou]. En xeral, a forma escrita é máis conservadora que a forma falada. A pronuncia típica do francés normativo fai recaer case sempre o acento prosódico na última sílaba (agudismo). A pouca correspondencia entre o francés escrito e o falado é un fenómeno bastante frecuente que se debe aos fortes cambios fonéticos que se presentaron desde o período do francés antigo, e que non se corresponderon con cambios na escritura. Con todo, ocorreron algúns cambios conscientes na escritura para restaurar a ortografía latina:
- Francés antigo doit > francés doigt «dedo» (Latín digitum)
- Francés antigo pie > francés pied (Latín pedem), galego «pé»
Ás veces os impresores impuxeron a súa propia grafía para evitar ambigüidade:
- Antes da imprenta: uit (oito)
- A partir da imprenta: huit, que evitaba a confusión con "vit".
É case imposible predicir a escritura baseándose unicamente na pronuncia. As consonantes finais, en particular s, x, z, t e d, adoitan ser mudas; e n e m son perceptibles ata ao final de palabra porque nasalizan á vogal que acompañan. En cambio, c, r, f, e l adoitan pronunciarse ata en posición final. Por exemplo, as seguintes palabras terminan en consonante, pero na súa pronuncia acaban nun son vocálico: nez, doigt, pied, aller, lles, lit, beaux.
Os diacríticos teñen un significado fonético, semántico e etimolóxico.
Acento grave (à, è, ù): Sobre a a ou a ou, unicamente distingue os homófonos entre si: à («a», «cara a») contra a («ten»), ou («ou») contra où («onde»). Sobre unha e, indica o son /ε/. Acento agudo (é): Sobre do e, indica o son /e/. Ademais, adoita indicar a omisión histórica dunha consonante que seguía á e (normalmente unha s): écouter < escouter. Acento circunflexo (â, ê, î, ô, û): Sobre do e, indica o son /ε/. Tamén pode indicar a omisión histórica dunha letra adxacente (normalmente unha s): château < castel, fête < feste, sûr < seur, dîner < disner. Por extensión, tamén pode marcar a diferenza entre homófonos: du («de o») contra dû («debido», participio pasado de devoir, «deber»). Diéresis ou tréma (ë, ï): Indica que unha vogal que normalmente formaría ditongo non o forma: naïve, Noël(«Nadal»). A diérese no y (ÿ) só se presenta nalgúns nomes propios (como l'Haÿ-lles-Roses) e en francés antigo. Cedilla (ç): Indica que a c pronúnciase /s/ onde, de non levala, pronunciaríase /k/. O idioma valón introduciu o å para o son o longo e aberto, o longo e pechado ou a longo, segundo as variedades locais.
A ligadura œ non é máis que unha contracción opcional de oe, e non ten ningún significado especial.
Intentouse reformar a ortografía francesa, pero estes intentos de reforma non tiveron éxito.
Estimacións sobre o número de francófonos
Difusión do idioma francés no mundo en 2006, o azul escuro indica un territorio onde o fala máis do 70% da poboación, o celeste indica zonas nas cales entre o 70% e o 25% da poboación fala ou coñece o francés, o verde sinala zonas nas que os francófonos son minoría]]
As estimacións sobre o número de francófonos varían dependendo dos criterios considerados polas fontes. As fontes principais e as súas respectivas estimacións son:
- Alto Consello da Organización Internacional da Francofonía (1998): 190 millóns de francoparlantes, e 110 millóns de "francisants": persoas que falan francés con diferente grao de dominio (A fonte é unha organización intergobernamental cuxos membros son os gobernos dos países cunha presenza significativa da lingua francesa).
- Linguasphere Observatory (1999): 125 millóns incluíndo persoas translinguales: primeira lingua para 90 millóns de persoas, segunda lingua para 35 millóns (A fonte é unha rede independente de investigación lingüística con bases en Francia, Gales e India).
- Eurobarómetro (2001): máis de 105 millóns (28% de 376 millóns) falan francés na Unión Europea sen contar outros cidadáns (A fonte é unha enquisa de INRA (Europe) s.a. sobre 16.078 persoas realizada a requirimento da Dirección Xeral de Educación e Cultura da Comisión Europea).
- SIL (Ethnologue, 15a. edición): primeira lingua de 65 millóns de persoas (A fonte é unha institución lingüística con status consultivo en UNESCO e a ONU).
O francés é unha das dúas linguas de traballo da ONU, unha das dúas linguas oficiais do Comité Olímpico Internacional, a única lingua oficial da Unión Postal Universal e a lingua principal da Unión Africana.
| Linguas e variedades románicas |
|---|
| aragonés | arromanés | asturleonés (incluído o mirandés) | borgoñón| castelán | catalán | dálmata* | emiliano-romagnolo | francés | francoprovenzal | friuliano |galego (incluído a fala de Estremadura) | galó | istriarromanés | italiano | ladino | lorrenés | ligur | lombardo | mozárabe* | occitano | megleno-arromanés | napolitano| normando | picardo | piemontés | poitevino-santoñés | portugués | retorrománico | romanés | sardo | siciliano | valón |véneto |
| * lingua extinguida |
 |
Linguas oficiais da Unión Europea | |
|---|---|---|
| Búlgaro | Checo | Dinamarqués | Neerlandés | Inglés | Estoniano | Finés | Francés Alemán | Grego | Húngaro | Irlandés | Italiano | Letón | Lituano | Maltés Polaco | Portugués | Romanés | Eslovaco | Esloveno | Castelán | Sueco |
||
| Fonte: Sitio da Unión Europea | ||